C-90 · STEREO · Thứ Tư, 18/11/2026
Nhạc 8xBăng Từ & Ký Ức Nhạc Việt
CAT. NO: N8X-90 · DOLBY NR
Ký ức băng cassette, đĩa than, làng nhạc 8x–9x và câu chuyện âm nhạc Việt qua nhiều thế hệ.
Làng Nhạc 8x 9x

Phú Quang và Em ơi Hà Nội phố: từ gác Hàng Bún 1972 đến mặt B băng đĩa

Chuyện phía sau Em ơi Hà Nội phố: 443 câu thơ Phan Vũ năm 1972, buổi trà chiều 1986 của Phú Quang, suýt bị xếp mặt B băng Dihavina và 5 tác phẩm về Thủ đô.

Biên tập: Ban biên tập Nhạc 8xPhát hành 7 phút đọc
Con phố Hà Nội xưa lúc chạng vạng mùa thu với mái ngói rêu phong và cành bàng lá rụng dưới ánh đèn vàng
Con phố Hà Nội xưa lúc chạng vạng mùa thu với mái ngói rêu phong và cành bàng lá rụng dưới ánh đèn vàng
Nội dung chính
  1. Tháng 12/1972 trên căn gác số 4 Hàng Bún và 443 câu thơ cất giữ hơn thập kỷ
  2. Số phận suýt nằm mặt B băng đĩa: Lệ Thu Nguyễn 1987 hay Hồng Nhung 1990?
  3. Không chỉ có Hà Nội phố: 5 tác phẩm và những bóng hồng giấu tên
  4. Vì sao cách phổ thơ của Phú Quang sống bền qua nhiều thế hệ?
  5. Câu hỏi thường gặp

Nhiều người nghe bản thu của Hồng Nhung hay Bằng Kiều vẫn nghĩ Em ơi, Hà Nội phố được nhạc sĩ Phú Quang viết ngay giữa mùa đông miền Bắc. Sự thật hoàn toàn ngược lại: phần thơ ra đời trong khói bom tháng 12/1972 trên căn gác nhỏ phố Hàng Bún, hơn mười năm sau mới gặp được giai điệu khi Phú Quang phổ nhạc chỉ trong hai ngày giữa lòng Sài Gòn năm 1986.

Tháng 12/1972 trên căn gác số 4 Hàng Bún và 443 câu thơ cất giữ hơn thập kỷ

Mọi khởi nguồn của ca khúc biểu tượng về Thủ đô bắt đầu từ nhà thơ – họa sĩ Phan Vũ. Tháng 12/1972, giữa những ngày máy bay B-52 Mỹ ném bom Hà Nội trong chiến dịch Linebacker II, Phan Vũ ngồi trên căn gác nhỏ số 4 Hàng Bún viết trường ca Em ơi, Hà Nội phố dài tới 443 câu chia làm 24 khổ (hoàn cảnh viết bài thơ trong trận dội bom tháng 12/1972 được các báo VnExpress và Thanh Niên nhắc lại khi nói về nguồn gốc ca khúc).

Ông từng lý giải nếu chiến tranh muốn xóa đi thành phố mình yêu, ông muốn giữ lại từng góc phố bằng điệp khúc "Ta còn em!" — từ mùi hoàng lan, hoa sữa đến tiếng dương cầm trong căn nhà đổ gắn với ký ức thầm thương cô gái tên Trịnh Thị Nhàn ở phố Chân Cầm. Hơn mười năm sau ngày bài thơ ra đời, tác phẩm vẫn chủ yếu được đọc trong vòng bạn bè thân thiết trước khi gặp nhạc sĩ Phú Quang.

Phải tới năm 1986, mối duyên mới gõ cửa. Nhạc sĩ Phú Quang rời Hà Nội vào TP.HCM lập nghiệp ở tuổi 37; mới vào Nam ba tháng ông đã nhớ da diết mảnh đất cũ, nhưng rốt cuộc phải 25 năm sau ông mới quay về sống lâu dài ở Thủ đô. Trong một buổi trà chiều giữa Sài Gòn năm 1986, Phan Vũ đọc cho Phú Quang nghe trường ca năm nào.

Nhạc sĩ Phú Quang từng thừa nhận trên VnExpress nỗi nhớ cực đoan về Thủ đô khi đi xa, rằng "trong phút ngông cuồng tôi đã nghĩ lá ở Hà Nội xanh hơn nơi khác".

Xúc động ngay lập tức, Phú Quang nói với Phan Vũ rằng chắc chắn sẽ có một bài hát hay. Chỉ hai ngày sau cuộc gặp ấy, ông chắt lọc lấy đúng 21 câu thơ trong số 443 câu nguyên tác để phổ nên giai điệu trầm lắng của Em ơi, Hà Nội phố.

Số phận suýt nằm mặt B băng đĩa: Lệ Thu Nguyễn 1987 hay Hồng Nhung 1990?

Ít ai ngờ ca khúc biểu tượng về Hà Nội lại từng gặp trắc trở ngay ngày đầu phát hành. Theo tổng hợp từ Wikipedia tiếng Việt (dẫn nguồn Tuổi Trẻ, Dân Trí, Tiền Phong và VietNamNet), khi Nhà xuất bản Dihavina phát hành lần đầu, Em ơi, Hà Nội phố suýt không được đưa ra mắt và chỉ được xếp ở mặt B trong danh mục băng. Một số nhận xét khắt khe lúc ấy thậm chí còn hỏi: "viết gì mà như sắp mất Hà Nội".

Chính sự đồng cảm của người nghe đài đã cứu bài hát khỏi cảnh nằm góc khuất:

  • Bản thu đầu tiên năm 1987: Phú Quang giao ca khúc cho nữ ca sĩ Lệ Thu Nguyễn — người khi đó mới từ Đà Lạt vào TP.HCM — thu âm và phát trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam. Chỉ sau một tuần lên sóng, bài hát lập tức được công chúng tìm nghe, giúp cả tác giả lẫn người hát được biết đến rộng rãi hơn.
  • Bản thu lan tỏa năm 1990 của Hồng Nhung: Ba năm sau, tiếng hát Hồng Nhung mang ca khúc phủ sóng rộng khắp cả nước vào đúng thập niên 1990; khi xuất hiện tại chương trình Ký ức vui vẻ năm 2019, chính Phú Quang đánh giá Hồng Nhung là người thể hiện ca khúc này đạt nhất theo góc nhìn của ông.

Cũng có một giai thoại nói lên tính cách thẳng thắn của hai nghệ sĩ: khi Em ơi, Hà Nội phố được trao giải thưởng sáng tác về Hà Nội, Phú Quang ban đầu không muốn tới nhận. Phải một năm sau khi giải công bố, nghe nhà thơ Phan Vũ khuyên nên nhận cho cả hai tác giả thì ông mới chịu đi lãnh giải. Nếu yêu thích giọng ca giàu hoài niệm của thập niên 1990 như cách khán giả tìm đến Thu Phương trên sân khấu nhạc trữ tình, người nghe sẽ thấy rõ chất giọng nữ Bắc thời ấy cộng hưởng với nhạc Phú Quang tự nhiên đến mức nào.

Không chỉ có Hà Nội phố: 5 tác phẩm và những bóng hồng giấu tên

Cả cuộc đời sáng tác, Phú Quang để lại hơn 600 tác phẩm trải dài từ ca khúc, giao hưởng, nhạc không lời, nhạc phim đến nhạc múa và nhạc kịch. Dẫu vậy, phần gia tài in sâu nhất trong trí nhớ thế hệ 8x-9x vẫn là những bản tình ca phổ thơ viết về Thủ đô — thứ chất liệu lãng mạn đặt nền cho nhiều album nhạc ballad Việt về sau.

Tháng 10/2020, khi đang nằm điều trị biến chứng bệnh tiểu đường tại bệnh viện Việt - Xô, nhạc sĩ Phú Quang được trao Giải thưởng Lớn – Vì tình yêu Hà Nội. Đến năm 2021, vợ ông là bà Anh Thư đã lựa chọn 5 tác phẩm tiêu biểu nhất đại diện cho sự nghiệp của chồng để đưa vào hồ sơ xét tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật. Báo Thanh Niên liệt kê chi tiết danh sách ấy cùng những câu chuyện ít người biết phía sau từng bài:

Tác phẩm trong hồ sơ 2021Chất liệu / Cảm hứngChi tiết hậu trường
Em ơi! Hà Nội phốPhổ 21 câu từ trường ca Phan Vũ (1972)Viết trong 2 ngày tại TP.HCM năm 1986
Điều giản dịCảm hứng từ vai diễn của NSND Lê KhanhXúc động trước nhân vật trong phim Có một tình yêu như thế
Hà Nội ngày trở vềPhổ thơ Thanh TùngTâm sự sau hơn 20 năm xa Hà Nội vào Nam rồi quay về
Chiều phủ Tây HồÂm nhạc trữ tình về cảnh sắc Thủ đôMột trong 5 tác phẩm gắn với Hà Nội được chọn xét giải
Solo Flute et orchestre Tình yêu của biểnKhí nhạc giao hưởngTừng dùng làm nhạc nền Câu chuyện truyền thanh trên Đài TNVN

Điều bất ngờ nhất trong lựa chọn của bà Anh Thư lại nằm ở bài hát vắng mặt. Phú Quang từng viết Mùa thu giấu em tặng riêng vợ mình — gần như bài hát duy nhất ông dành cho bà — nhưng khi lập hồ sơ xét giải Nhà nước, bà Anh Thư lại gạt bài tặng mình ra ngoài để nhường chỗ cho Điều giản dị, dù công chúng biết ông viết Điều giản dị vì rung động trước vẻ đẹp nghệ thuật của NSND Lê Khanh. Chính Phú Quang từng giải thích rõ đó là tình yêu dành cho nghệ thuật chứ không phải tình yêu trai gái, và cách ứng xử điềm đạm của bà Anh Thư càng làm câu chuyện thêm đẹp.

Vì sao cách phổ thơ của Phú Quang sống bền qua nhiều thế hệ?

Trong dòng chảy phổ thơ thành ca khúc của nhạc Việt — bên cạnh nhiều dự án thu âm phổ thơ sau này như album Nhật thực (2002) — nét riêng của Em ơi, Hà Nội phố nằm ở sự chắt lọc tiết chế. Phú Quang không đưa nguyên cả bài thơ dài 443 câu vào nhạc, mà giữ lại những lát cắt thị giác giàu gợi cảm từ nguyên tác như cây bàng mồ côi mùa đông, hàng phố cũ rêu phong, mái ngói xô nghiêng và mặt sóng Hồ Tây chiều muộn.

Cũng vì được viết từ nỗi nhớ của một người đi xa suốt hơn hai mươi năm, từng nốt trầm trong nhạc Phú Quang mang độ lùi vừa đủ để bất kỳ ai từng xa quê hay đi qua mùa đông Hà Nội đều thấy bóng dáng mình trong đó — không ồn ào phô trương, chỉ chậm rãi ngân lên như câu nói của chính ông: mỗi khi lòng xác xơ, ông lại vội vã trở về.

Câu hỏi thường gặp

Bài thơ Em ơi, Hà Nội phố của Phan Vũ dài bao nhiêu câu và viết năm nào?
Nhà thơ Phan Vũ viết trường ca Em ơi, Hà Nội phố gồm 443 câu chia làm 24 khổ vào tháng 12/1972 trên căn gác nhỏ số 4 phố Hàng Bún, Hà Nội, trong thời gian chiến dịch ném bom B-52.
Nhạc sĩ Phú Quang phổ nhạc Em ơi Hà Nội phố vào năm nào?
Năm 1986, sau khi vào TP.HCM sống được khoảng nửa năm, Phú Quang nghe Phan Vũ đọc bài thơ trong một buổi trà chiều và phổ 21 câu thơ thành ca khúc chỉ trong hai ngày.
Ai là ca sĩ thu âm Em ơi Hà Nội phố đầu tiên?
Theo Wikipedia dẫn lại tư liệu báo Tiền Phong và Dân Trí, nữ ca sĩ Lệ Thu Nguyễn là người thu âm ca khúc đầu tiên vào năm 1987 để phát trên Đài Tiếng nói Việt Nam, sau đó bản thu năm 1990 của Hồng Nhung đưa bài hát lan tỏa rộng rãi.
Vì sao ca khúc Điều giản dị gắn với tên tuổi NSND Lê Khanh?
Báo Thanh Niên dẫn lời nhạc sĩ Phú Quang cho biết ông viết Điều giản dị từ sự rung động trước vẻ đẹp nghệ thuật và câu chuyện nhân vật do NSND Lê Khanh thủ vai trong bộ phim Có một tình yêu như thế.
NGHE TIẾP

Cùng băng Làng Nhạc 8x 9x

Xem tất cả →